Конгрессым хэтхэм я пащхьэ къы­щып­сэлъащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий. Абы жиIащ:
ПщIэ зыхуэсщI ныбжьэгъухэ!
ПщIэ зыхуэсщI ди лэжьэгъухэ!

Хуит сыфщI, псом япэу, Дунейпсо Адыгэ Хасэм и ХII Конгрессым и делегатхэмрэ хьэщIэхэмрэ фIэхъус псалъэхэмкIэ захуэзгъэзэну икIи лэжьыгъэ тэмэм зэ­фIагъэкIыну сехъуэхъуну.
Адыгэхэм я махуэм и пэ къихуэу Конгрессыр егъэкIуэкIыныр хабзэу зэрызэтеувар икъукIэ тэмэмщ икIи апхуэдэ хабзэм пщIэ хуэщIын, ар дэIыгъын ­хуейщ.

Ди къэралым и щIыпIэ зэмылIэужьы­гъуэхэми нэгъуэщI къэралхэми къикIахэр зыхэт фи зэIущIэм жылагъуэ мыхьэнэшхуэ иIэщ. Адыгэхэм я махуэм и пэ къихуэу Конгрессыр егъэкIуэкIыныр хабзэу зэрызэтеувар икъукIэ тэмэмщ икIи апхуэдэ хабзэм пщIэ хуэщIын, ар ­дэ­Iыгъын ­хуейщ.
А IуэхугъуитIри пыщIащ адыгэ лъэпкъыр хъумэным, ди къэралым ис адыгэхэми нэгъуэщI къэралхэм щыпсэу ди лъэпкъэгъухэми я гугъуехьхэр къызэнэкIыным, лъэпкъ-щэнхабзэ зыужьыныгъэм, Къэ­бэрдей-Балъкъэрыр езыхэм я адэжь хэкуу къэзылъытэ псоми я зэдэлэжьэныгъэм зегъэубгъуным.

КъыхэзгъэщхьэхукIыну сыхуейщ а Iуэху псоми ди республикэм и дежкIэ мыхьэ­нэшхуэ яIэу зэрыщытыр. Дэ дяпэкIи апхуэдэ IуэхуфIхэр дэтIыгъынущ икIи абыхэм зедгъэужьынущ, ди дуней еп­лъыкIэмрэ ди фIэщхъуныгъэмрэ зэхэ­зыщIыкI икIи апхуэдэ мурадышхуэхэр зэгъэхъулIэным и лъэныкъуэкIэ къыддэлажьэ псоми я телъхьэу дыщытынущ.
Абы и лъэныкъуэкIэ къапщтэмэ, пщIэ­шхуэ зыхуэщIыпхъэ Iуэхущ адыгэхэм я лъэпкъ-щэнхабзэ фIыгъуэхэмрэ бзэмрэ хъумэным, егъэджэныгъэм, информацэм и IэнатIэм, дунейпсо утыкум щызэ­дэлэжьэнри хэту, къызэщIэзыубыдэ проектхэр дэгъэкIыным хуэгъэзауэ Дунейпсо Адыгэ Хасэм зэфIигъэкIхэр.

Дэри ди деж зыри къыщыдгъэнэнукъым ди лъэпкъэгъухэм тэмэму ядэ­лэжьэнымкIэ, абыхэми Дунейпсо Адыгэ Хасэми зыхуэфащэ информацэ, къызэгъэпэщыныгъэ, правовой, административнэ дэIэпыкъуныгъэ етынымкIэ. Ап­хуэдэ мурадхэм япкъ иткIэ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и унафэщIхэр Урысейм и щIыналъэ зэмылIэужьыгъуэ­хэм, нэгъуэщI къэралхэм щыкIуэкIэ, лэ­жьыгъэмкIэ программэхэм сыт щыгъуи хэтщ адыгэ зэгухьэныгъэхэм я лIыкIуэхэм яхуэзэныр. Апхуэдэ Iуэхур пщIэшхуэ хуи­щIу дэ къыддеIыгъ Урысей Федерацэм НэгъуэщI къэрал IуэхухэмкIэ и министерствэм. Ди хэкум и къэрал щIыб ведомствэм апхуэдэу фIыщIэ хуэсщIыну сы­хуейщ дэ псоми ди жэрдэмхэр сытым дежи къызэрыддиIыгъым папщIэ.
ПщIэ зыхуэсщI ныбжьэгъухэ!

Дэнэ щIыпIэ щымыпсэуми, адыгэхэм я мурад нэхъыщхьэу щытын хуейщ ди къэ­ра­лым и щIыналъэм ис лъэпкъхэм тэ­мэму заужьынымкIэ шэсыпIэу щыт Урысейм къару бгъэдэлъыныр. А Iуэху псомкIи шэсыпIэу сытым дежи къоув ди Президент, Урысей Федерацэм лъэпкъ куэду зэхэт и цIыхубэм ящыщ дэтхэнэ зыми и Iуэхур дэгъэкIыныр езым и щхьэ Iуэху нэхъыщхьэу дыдэу къэзылъытэ Путин Владимир Владимир и къуэр.

Ар псом хуэмыдэу наIуэу къыхэщащ Къэбэрдей-Балъкъэрыр Урысейм зэрыгухьэрэ илъэс 460-рэ зэрырикъур щагъэлъапIэм теухуауэ нэгъабэ къызэрыдэхъуэхъуам. А тхыгъэм пщIэшхуэ щигъуэтащ Урысей къэралыгъуэр зэтегъэувэ­нымрэ гъэбыдэнымкIэ ди лъэпкъым щыщ­ щIэблэ куэдым зэфIагъэкIа лэжьыгъэм.

Москва, Урысей псом я Патриарх Кирилл: Къэбэрдей-Балъкъэрыр Урысейм и цIыхубэм я зэкъуэтыныгъэмрэ зэдэ­лэ­жьэ­ныгъэмрэ зи лъабжьэ гъащIэр зыгъэдахэ мыщIэ лъапIэщ.

БлэкIа щIэблэхэм ябгъэдэлъ фIыщIэр зэрыиным и щыхьэтщ Къэбэрдейм и пщышхуэ Идар Темрыкъуэ ипхъу Марие и ахърэт уэчыл Магдалинэ Марие щихъым и цIэр зыфIаща члисэр къызэIуихын ­папщIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым къыщы­кIуам Москва, Урысей псом я Патриарх Кирилл жиIауэ щыта псалъэхэр. Абы къыхигъэщхьэхукIащ Къэбэрдей-Балъкъэ­рыр Урысейм и цIыхубэм я зэкъуэтыныгъэмрэ зэдэлэжьэныгъэмрэ зи лъабжьэ гъащIэр зыгъэдахэ мыщIэ лъапIэу зэры­щытыр.
ИпэжыпIэкIэ тхыдэ мыхьэнэ зиIэ а Iуэхур къежьапIэ хуэхъуащ Патриархыр Православнэ члисэр зэрыщыIэ лъандэрэ япэ дыдэу Кавказ Ищхъэрэ щIыналъэм къэкIуэным. Апхуэдэу Патриархым и дэ­IэпыкъуныгъэкIэ, Москва къалэм и кум щыIэ Новоспасскэ члисэм, Черкасскэ къэбэрдей лъэпкъым щыщхэр щыщIалъ­хьам, 2017 гъэм фокIадэм и 5-м къыщызэIуахащ дыщэпскIэ мыпхуэдэ псалъэхэр зытратха ЩIыхь пхъэбгъу: «Мыбдеж, Новоспасскэ члисэм и Знаменскэ чэщанэм, щыщIалъхьащ Черкасскэ уэркъ лъэп­къым щыщхэр. Черкасскэ уэркъхэр (Темрыкъуэ, Къамболэт, Сунчэлей, Бэч сы­мэ я бынхэр) Къэбэрдей шэрджэсхэм ящыщщ. Пащтыхь Иуан IV Темрыкъуэ ­ипхъу Марие къиша нэужь абыхэм 1561 гъэм щегъэжьауэ Пащтыхьышхуэм къулыкъу щыхуащIащ хэкум и къалащхьэ Москва.

Хэкум а и къуэ пэжхэм яхэтащ ­генералиссимус, канцлер нэхъыщхьэ, ­губернаторхэр, дзэпщ цIэрыIуэхэр, боярскэ думэм лъапIэныгъэ щызиIа лIы 12. Къулыкъу зэмылIэужьыгъуэхэм пэрыту Черкасскэ лъэпкъым щыщхэм куэд хащIыхьащ Урысей къэралыгъуэр зэтегъэувэнымрэ ар гъэбыдэнымрэ. Ди адэжь щэджащэхэм я фэеплъу икIи Къэбэр­дей-Балъ­къэ­рымрэ Урысеймрэ я цIыхубэр зэрызэ­къуэувэрэ илъэс 460-рэ щрикъу гъэм мы пхъэбгъур ягъэуващ а псори зи гум илъ иджырей щIэблэм щыщхэм».
Хэхауэ жысIэну сыхуейщ Урысей къэралыгъуэм зегъэужьынымкIэ адыгэ­хэм апхуэдэ фIыщIэ ин зэрабгъэдэлъыр хэIэ­тыкIауэ иджы япэу зэрыжаIар. Ар сэ къы­золъытэ тхыдэ пэжыгъэр зэрызэтеувэ­жым и щыхьэту.
Псалъэм къыдэкIуэу къэзгъэлъэгъуэнщи, Фэеплъ пхъэбгъум къытращIыкIа копиер ди лъэпкъ музейм щагъэлъагъуэ. Конгрессым хэтхэр фызогъэблагъэ музейм фыкIуэну икIи тхыдэ мыхьэнэ зиIэ а экспонатым феплъыну. Сыту жыпIэмэ, щыпсэу щIыпIэмрэ къэралымрэ емы­лъы­тауэ, дэ тщыщ дэтхэнэ зыри ди адэжь цIэрыIуэхэм дращIэблэщ.
ПщIэ зыхуэсщI ныбжьэгъухэ!
Псоми къывгуроIуэ нобэрей адыгэхэр нэгъуэщI къэралхэм ис лъэпкъ мащIэхэм зэращыщыр, зыхэсхэм зыхагъэзэ­гъэну хущIэкъуурэ, дыхуейми дыхуэмейми, ахэр лъэпкъ ­нэхъ инхэм зэрахэшыпсыхьыр.
Адыгэ жылагъуэ лэжьакIуэхэмрэ интеллигенцэм и лIыкIуэхэмрэ апхуэдэ щытыкIэм тогузэвыхь икIи абыхэм зэпымыууэ къаIэт адыгэбзэр зэрыкIуэдыжым, ар кIуэтэху нэхъ мащIэм къызэрагъэсэбэпым къыдэкIуэу «адыгагъэ», «адыгэ хабзэ» жыхуэтIэхэу ди лъэпкъым и дамыгъэ ­нэхъыщхьэу къекIуэкIхэри кIащхъэ зэрыхъур.
Ди къэралыгъуэр, ди лъэпкъ къыхэщхьэхукIыныгъэр ­хъумэнымкIэ Iэмалхэр къызэзыгъэпэщ къэрал закъуэр Урысей Федерацэрщ…
Мыбдеж жыIэпхъэщ ди къэралыгъуэр, ди лъэпкъ къыхэщхьэхукIыныгъэр хъумэнымкIэ Iэмалхэр къызэзыгъэпэщ къэрал закъуэр Урысей Федерацэр арауэ зэрыщытыр икIи анэдэлъхубзэмрэ щэнхабзэмрэ хъу­мэнымкIэ, абыхэм зегъэужьынымкIэ мыбы хэкIыпIэ псори зэрыщыIэр. Шэч хэмылъу, занщIэу жысIэнщи, абыхэм ­я лъэныкъуэкIэ Iуэху зэмылIэужьыгъуэхэр къыщыкъуэкIи къохъу. Къапщтэмэ, иджыблагъэ дэ дызытегузэвыхьахэм ящыщщ «Урысей Федерацэм зэрыщрагъаджэм и IуэхукIэ» Федеральнэ законым халъхьэ зэхъуэкIыныгъэхэр, нэхъ ­убзыхуауэ жыпIэмэ, анэдэлъхубзэхэр зэрырагъэджым ­теухуахэр. Абы и лъэныкъуэкIэ жысIэну сыхуейщ:
япэрауэ, законопроектым тепсэлъыхьын зэрыщIадзэу, ар зыгъэхьэзырахэм дэ пыухыкIауэ яжетIащ къыхалъхьэ зэ­хъуэкIыныгъэхэм дызэреплъыр;
етIуанэу, нэхъ мыхьэнэшхуэ зиIэ Iуэхуу дэ къыхэтлъхьа псори законопроектым щелэжьыжым къэслъытащ.
А щIыкIэм тету, адыгэбзэмрэ балъкъэрыбзэмрэ а лъэпкъхэм щыщ сабийхэм Iэмал имыIэу яджын зэрыхуейм теухуауэ Къэбэрдей-Балъкъэрым къыщащта законхэр зэрыщыту къагъэнэжащ.

Арати, республикэм анэдэлъхубзэр джынымкIэ Iэмал псори щыIэщ. Абы къыщымынэу, Урысей Федерацэм зэман гъунэгъу дыдэм къриубыдэу къыщызэрагъэпэщынущ Лъэпкъхэм я бзэхэм зегъэужьыным телэжьэну фонд икIи абы IэмалыщIэхэр къызэIуихынущ зи гугъу тщIы IэнатIэм къыщытпэщыт къалэнхэр дэгъэкIынымкIэ.

Апхуэдэу республикэм иджыпсту къыщызэрагъэпэщ ди лъэпкъхэм я бзэхэр нэхъ куууэ зэрырагъэджыну комплекснэ программэ хэха зыгъэхьэзырыну лэжьакIуэ гуп. А программэм, къызэрыслъытэмкIэ, Iэмал псори зэтригъэувэнущ анэдэлъхубзэхэр зэрырагъэдж щIыкIэр егъэ­фIэ­кIуэным хуэгъэзауэ икIи а Iуэхум хэлэжьыхьыну гукъыдэж зиIэ псори къыхыхьэну къыдогъэблагъэ.
ПщIэ зыхуэсщI ныбжьэгъухэ!

Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэм зэгурыIуэу, пщIэ зэхуащIу икIи зэгъунэгъуфIу зэман Iэджэ лъандэрэ щы­зэдопсэу лъэпкъ пщIы бжыгъэхэр. Апхуэдэ хабзэр республикэм и нобэрей зыужьыныгъэр къызэзыгъэпэщ хэкIыпIэ нэхъыщхьэ дыдэхэм ящыщщ.
Зэманыр мытыншми, республикэм и экономикэм зэпIэзэрыту зеужь, ар инвестицэхэр къызэщIэгъэуIуэнымкIэ хэкIыпIэ нэхъыфIхэр здэщыIэ щIыналъэхэм ящыщщ. Псэуныгъэм и инфраструктурэр къагъэщIэрэщIэж икIи зрагъэужь, социальнэ къалэнхэр тэмэму дагъэкI.

Дэ дуней псом едгъэлъагъуфынщ адрей лъэпкъхэм ­драгъусэу дызэрыпсэуфыр, зэрызыдужьыфыр, ди сабийхэм я къэкIуэну гъащIэр зэрыдубзыхуфыр.

Дэ дыхьэзырщ Урысей Федерацэм и субъектхэм, нэ­гъуэщI къэрал гъунэгъухэмрэ жыжьэхэмрэ, псом хуэмыдэу ди лъэпкъэгъухэр нэхъыбэу щыпсэу къэралхэм, дадэлэжьэну. Дунейпсо Адыгэ Хасэм и Конгрессым гъащIэм и IэнатIэ псоми ды­зэрыщызэдэлажьэм зригъэубгъуну сыщогугъ.

Зэрыщыту дуней псом хуэдэу, адыгэхэр иджыпсту глобализацэм и лъэхъэнэм хэтщ икIи абы лъэпкъ щэнхабзэм и зыужьыкIэм езым и нэпкъыжьэ тредзэ. Дэ зэманым и ­гу­гъуехьхэр къызэднэкIыфу, бзэм, щэнхабзэм, адыгэ лъэп­къым и хабзэхэм зегъэужьынымкIэ, ахэр ­хъумэнымкIэ сэбэп хъу жэрдэм, проект нэхъыфIхэр дэтIыгъыфу зедгъэсэн хуейщ. Ар дэ псоми ди зэхуэдэ къалэнщ, къэкIуэну щIэблэхэм я пащхьэ щытхь ди зэхуэдэ жэуаплыныгъэщ.
Дэ иджырей зэманым и гугъуехьхэмрэ шынагъуэхэмрэ тэмэму жэуап еттыфынщ, адрей лъэпкъхэм драгъусэу дызэрыпсэуфыр, зэрызыдужьыфыр, ди сабийхэм, абыхэм я быныжхэм я къэкIуэну гъащIэр зэрыдубзыхуфыр дуней псом едгъэлъагъунщ.
Къэбэрдей-Балъкъэрым ис псоми сохъуэхъу махуэш­хуэмкIэ — Адыгэхэм я махуэмкIэ, псоми мамырыгъэ, насып, ефIэкIуэныгъэ фиIэну си гуапэщ.
* * *
Урысей Федерацэм и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ округым щыIэ, Урысейм и ЛIыхъужь Матовников А. А. Конгрессым хэтхэм зэрехъуэхъум зэIущIэм къыщеджащ УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ округым щыIэм и Аппаратым къэрал кIуэцI политикэм пыщIа IуэхухэмкIэ и департаментым и унафэщI Глущенкэ В. В. КъШР-м и Iэтащхьэ Темрезов Р. Б., Адыгей Республикэм и Iэтащхьэ КъумпIыл М. Къ. сымэ Конгрессым къыхуагъэхьа хъуэхъухэм къеджащ Къэрэшей-Шэрджэсым и Правитель­ствэм и унафэщI Уэзы А. А., Адыгей Республикэм Лъэпкъ IуэхухэмкIэ и комитетым и унафэщI Щхьэлахъуэ А. А. сымэ.


КъБР-м и Iэтащхьэмрэ Правительствэмрэ
я пресс-IуэхущIапIэ.